Natural Monopoly là gì?

33

Độc quyền tự nhiên là gì?

Độc quyền tự nhiên là một loại hình độc quyền tồn tại thường do chi phí khởi sự cao hoặc quy mô kinh tế mạnh mẽ khi tiến hành kinh doanh trong một ngành cụ thể có thể dẫn đến các rào cản gia nhập đáng kể đối với các đối thủ cạnh tranh tiềm năng. Một công ty có độc quyền tự nhiên có thể là nhà cung cấp sản phẩm hoặc dịch vụ duy nhất trong một ngành hoặc vị trí địa lý. Độc quyền tự nhiên có thể phát sinh trong các ngành đòi hỏi nguyên liệu thô, công nghệ hoặc các yếu tố tương tự để hoạt động.

Tóm tắt ý kiến chính

  • Độc quyền tự nhiên là một loại hình độc quyền phát sinh do những hoàn cảnh đặc biệt mà chi phí khởi sự cao và quy mô kinh tế đáng kể dẫn đến chỉ một công ty có thể cung cấp dịch vụ một cách hiệu quả trong một lãnh thổ nhất định.
  • Một công ty có độc quyền tự nhiên có thể là nhà cung cấp hoặc sản phẩm hoặc dịch vụ duy nhất trong một ngành hoặc vị trí địa lý.
  • Độc quyền tự nhiên được phép khi một công ty có thể cung cấp sản phẩm hoặc dịch vụ với chi phí thấp hơn bất kỳ đối thủ cạnh tranh tiềm năng nào nhưng thường được quản lý chặt chẽ để bảo vệ người tiêu dùng.

Hiểu biết về độc quyền tự nhiên

Độc quyền tự nhiên cũng có thể phát sinh khi một công ty hoạt động hiệu quả hơn nhiều công ty trong việc cung cấp hàng hóa hoặc dịch vụ cho thị trường. Một ví dụ điển hình về điều này là trong kinh doanh truyền tải điện, nơi một khi lưới điện được thiết lập để cung cấp điện cho tất cả các ngôi nhà trong một cộng đồng, việc đưa vào một lưới điện dự phòng thứ hai để cạnh tranh chẳng có ý nghĩa gì.

Như tên gọi của nó, độc quyền tự nhiên trở thành độc quyền theo thời gian do các điều kiện thị trường và không có bất kỳ hoạt động kinh doanh không lành mạnh nào có thể kìm hãm sự cạnh tranh. Một số công ty độc quyền sử dụng các chiến thuật để đạt được lợi thế không công bằng bằng cách sử dụng thông đồng, sáp nhập, mua lại và tiếp quản thù địch. Sự thông đồng có thể liên quan đến việc hai đối thủ cạnh tranh âm mưu cùng nhau để đạt được lợi thế thị trường không công bằng thông qua việc phối hợp ấn định giá hoặc tăng giá.

Cách thức các công ty độc quyền tự nhiên xảy ra

Thay vào đó, độc quyền tự nhiên xảy ra theo hai cách. Thứ nhất, là khi một công ty tận dụng các rào cản gia nhập cao của một ngành để tạo ra một “hào”, hay bức tường bảo vệ, xung quanh hoạt động kinh doanh của mình. Các rào cản gia nhập cao thường là do lượng vốn hoặc tiền mặt cần thiết để mua tài sản cố định, là tài sản vật chất mà một công ty cần để hoạt động.

Thứ hai là nơi sản xuất ở quy mô lớn hiệu quả hơn nhiều so với sản xuất ở quy mô nhỏ, đến mức một nhà sản xuất lớn duy nhất có thể đáp ứng tất cả nhu cầu hiện có của thị trường. Bởi vì chi phí của họ cao hơn, các nhà sản xuất quy mô nhỏ không bao giờ có thể cạnh tranh với các nhà sản xuất lớn hơn, chi phí thấp hơn.

Trong trường hợp này, độc quyền tự nhiên của một nhà sản xuất lớn cũng là cách hiệu quả nhất về mặt kinh tế để sản xuất hàng hóa được đề cập. Loại độc quyền tự nhiên này không phải do tài sản cố định hoặc đầu tư quy mô lớn mà có thể là kết quả của lợi thế đơn giản là người đi trước, tăng lợi nhuận cho việc tập trung thông tin và ra quyết định, hoặc hiệu ứng mạng.

Các loại hình độc quyền tự nhiên

Độc quyền tự nhiên được phép khi một công ty có thể cung cấp sản phẩm hoặc dịch vụ với chi phí thấp hơn bất kỳ đối thủ cạnh tranh tiềm năng nào và với số lượng có thể phục vụ toàn bộ thị trường. Vì các công ty độc quyền tự nhiên sử dụng hiệu quả các nguồn lực có hạn của ngành để đưa ra đơn giá thấp nhất cho người tiêu dùng, nên trong nhiều trường hợp, độc quyền tự nhiên sẽ có lợi.

Ví dụ, ngành công nghiệp tiện ích là một ngành độc quyền tự nhiên. Các công ty độc quyền về tiện ích cung cấp nước, dịch vụ thoát nước, truyền tải điện và phân phối năng lượng như truyền dẫn khí đốt tự nhiên bán lẻ đến các thành phố và thị trấn trên khắp đất nước. Chi phí khởi động liên quan đến việc thiết lập các nhà máy tiện ích và phân phối các sản phẩm của họ là rất đáng kể. Do đó, chi phí vốn là một yếu tố cản trở các đối thủ tiềm năng.

Ngoài ra, xã hội có thể hưởng lợi từ việc có các tiện ích như là các công ty độc quyền tự nhiên. Nhiều công ty tiện ích sẽ không khả thi vì sẽ cần phải có nhiều mạng lưới phân phối như đường cống, cột điện và đường ống nước cho mỗi đối thủ cạnh tranh. Vì hợp lý về mặt kinh tế khi để các tiện ích hoạt động như một công ty độc quyền tự nhiên, các chính phủ cho phép chúng tồn tại. Tuy nhiên, ngành công nghiệp này được quản lý chặt chẽ để đảm bảo rằng người tiêu dùng có được giá cả hợp lý và các dịch vụ phù hợp.

Một ví dụ khác về độc quyền tự nhiên là một công ty đường sắt. Ngành đường sắt được chính phủ bảo trợ, có nghĩa là họ được phép độc quyền tự nhiên vì nó hiệu quả hơn và lợi ích tốt nhất của công chúng để giúp nó phát triển. Hơn nữa, ngành công nghiệp này không thể hỗ trợ hai hoặc nhiều người chơi chính do các nguồn lực duy nhất cần thiết, chẳng hạn như đất cho đường ray xe lửa, nhà ga xe lửa và các cấu trúc chi phí cao của họ.

Tuy nhiên, chỉ vì một công ty hoạt động như một độc quyền tự nhiên không có nghĩa là nó là công ty duy nhất trong ngành. Công ty có thể độc quyền ở một vùng của đất nước. Ví dụ, các công ty cáp thường có trụ sở tại khu vực, mặc dù đã có sự hợp nhất trong ngành tạo ra các công ty quốc gia.

Các ví dụ hiện đại hơn về độc quyền tự nhiên bao gồm các nền tảng truyền thông xã hội, công cụ tìm kiếm và bán lẻ trực tuyến. Các công ty như Meta (trước đây là Facebook), Google và Amazon đã xây dựng độc quyền tự nhiên cho các dịch vụ trực tuyến khác nhau phần lớn là do lợi thế của người đi trước, hiệu ứng mạng và quy mô kinh tế tự nhiên liên quan đến việc xử lý số lượng lớn dữ liệu và thông tin. Không giống như các tiện ích truyền thống, các loại hình độc quyền tự nhiên này cho đến nay hầu như không bị kiểm soát ở hầu hết các quốc gia.

Quan trọng

Độc quyền tự nhiên thường tồn tại khi hiệu quả chỉ có một công ty hoặc nhà cung cấp dịch vụ trong một ngành hoặc vị trí địa lý.

Ví dụ về độc quyền tự nhiên

Các công ty có độc quyền tự nhiên đôi khi có thể khai thác lợi ích bằng cách hạn chế nguồn cung hàng hóa, tăng giá hoặc sử dụng quyền lực của họ theo những cách khác ngoài giá cả.

Ví dụ, một công ty tiện ích có thể cố gắng tăng giá điện để tích lũy lợi nhuận quá mức cho chủ sở hữu hoặc giám đốc điều hành. Hoặc một nền tảng dịch vụ internet có thể sử dụng quyền lực độc quyền của nó đối với thông tin, tương tác trực tuyến và thương mại để thực hiện ảnh hưởng quá mức đối với những gì mọi người có thể xem, nói hoặc bán trực tuyến. Các quy định về độc quyền tự nhiên thường được thiết lập để bảo vệ công chúng khỏi bất kỳ sự lạm dụng nào của các công ty độc quyền tự nhiên.

Theo luật thông thường, nhiều công ty độc quyền tự nhiên hoạt động như những người vận chuyển thông thường, hoạt động kinh doanh của họ được thừa nhận là có rủi ro lạm dụng độc quyền nhưng được phép kinh doanh miễn là họ phục vụ lợi ích công cộng. Các nhà cung cấp dịch vụ thông thường thường được yêu cầu cho phép truy cập mở vào dịch vụ của họ mà không hạn chế nguồn cung cấp hoặc phân biệt đối xử giữa các khách hàng và đổi lại được phép hoạt động như một công ty độc quyền và được bảo vệ khỏi trách nhiệm pháp lý nếu khách hàng có thể sử dụng sai mục đích.

Ví dụ: các công ty điện thoại cố định được yêu cầu cung cấp dịch vụ điện thoại cho các hộ gia đình trong lãnh thổ của họ mà không phân biệt đối xử dựa trên cách thức hoặc nội dung cuộc trò chuyện điện thoại của một người và đổi lại, nói chung không phải chịu trách nhiệm nếu khách hàng của họ lạm dụng dịch vụ bằng cách thực hiện các cuộc điện thoại chơi khăm.

Trong hầu hết các trường hợp độc quyền tự nhiên được chính phủ cho phép, có các cơ quan quản lý ở mỗi khu vực để làm nhiệm vụ canh gác cho công chúng. Các tiện ích thường được quy định bởi các cơ quan quản lý nhà nước về tiện ích công cộng hoặc hoa hồng công cộng. Bộ Giao thông Vận tải Hoa Kỳ có trách nhiệm rộng rãi đối với sự an toàn đi lại của các tuyến đường sắt trong khi Bộ Năng lượng Hoa Kỳ chịu trách nhiệm về các ngành công nghiệp dầu mỏ và khí đốt tự nhiên.

Cho đến nay, không có cơ quan tương đương nào ở Hoa Kỳ được trao quyền điều chỉnh tương tự các công ty độc quyền về công nghệ và thông tin, cũng như không được quản lý như các nhà cung cấp dịch vụ thông thường, mặc dù đây có thể là một xu hướng trong tương lai.

Nguồn tham khảo: investmentopedia